Column: De Europese Commissie heeft haar evaluatie gepubliceerd van de drie Europese aanbestedingsrichtlijnen

De conclusie is niet zo verrassend: de hervorming van 2014 heeft maar deels gebracht wat ervan werd verwacht.

Belangrijkste bevindingen

• Vereenvoudiging blijft uit: ondanks nieuwe procedures gebruikt 82% van de aanbestedende diensten nog steeds de standaard open procedure (vaak vrij rigide). Minder dan één op de vijf respondenten vindt de regels eenvoudiger geworden.
• Juridische duidelijkheid beperkt: er zijn wel enkele verbeteringen, maar nieuwe definities en het samenspel tussen de drie richtlijnen hebben ook weer nieuwe problemen opgeleverd.
• Concurrentie daalt: het gemiddelde aantal offertes daalde van meer dan vijf naar iets meer dan drie.
• Strategisch inkopen groeit ongelijk: duurzaam en sociaal en inkopen neemt toe, maar de toename verschilt sterk per lidstaat. Innovatiegerichte inkoop blijft beperkt.
• Governance blijft zwak: onder andere slechte datakwaliteit maakt beleidssturing en markttoezicht lastig.
• Juridische fragmentatie: opname van aanbestedingsbepalingen in andere EU-wetgeving leidt tot onzekerheid over toepasselijkheid. Dit blijkt onder meer uit onderzoek van Willem A. Janssen waarnaar wordt gerefereerd.
• Efficiëntie: administratieve kosten daalden van gemiddeld 1,4% naar 0,9% van de contractwaarde. Netto levert het EU-stelsel volgens de Commissie baten op, maar er is nog veel te winnen. Mede op basis van onderzoek van Vítězslav Titl en mij geeft de Commissie bijvoorbeeld aan dat er nog circa 1% te winnen is op de totale contractwaarde door meer transparantie en digitalisering.

Lessen en vooruitblik

• Aanbestedingen zijn over het algemeen te complex en inflexibel.
• Strategische doelen blijven relevant en zijn belangrijker dan in 2014, mede door het toegenomen belang van strategische autonomie en economische veiligheid.
• Er is behoefte aan meer en betere data.
• Toenemende complexiteit vraagt om beter opgeleide inkopers. Eerdere investeringen in professionalisering hebben effect gehad, maar we zijn er nog niet.

Conclusie: het huidige aanbestedingskader is nog niet voldoende flexibel, samenhangend en strategisch gericht om optimaal in te kunnen spelen op de huidige en nieuwe uitdagingen waar Europa voor staat.

Je kunt het volledige rapport hier downloaden: https://public-buyers-community.ec.europa.eu/news/publication-evaluation-public-procurement-directives

Centre for Public Procurement (UUCePP) Universiteit Utrecht Rechtsgeleerdheid Universiteit Utrecht Utrecht University School of Economics