Stel, je wilt een lekkere fruitshake maken in je eigen blender. Blauwe bessen, banaan, appeltje, kiwi, allemaal gezond spul. En als laatste gooi je er, vraag me niet waarom, een klein teentje knoflook bij. Dan neem je een slok en denk je: ‘ik proef vooral knoflook!’
Dit beeld schetste Alfred de Weert onlangs op LinkedIn om een groeiend probleem te duiden. De onzichtbare invloed van AI op tenderteksten. Je wilt tenslotte een fruitshake, dus gooi je er nog meer fruit bij.Ananas, druiven, mango. Je neemt opnieuw een slok en denkt: Nondeju, ik proef nog steeds knoflook… De knoflook heeft zo’n sterke eigen smaak dat hij altijd aanwezig blijft, hoeveel fruit je ook toevoegt. AI-expert Timo Martosatiman haakte hierop aan: volgens hem is die knoflooksmaak niet het einde van de wereld, mits je leert hoe je de blender écht bedient.
Het probleem dat Alfred beschrijft, ziet hij vaak gebeuren bij tenderteams die met AI werken. Ze bouwen een bibliotheek vol data, klantinfo en oude offertes. Bij iedere nieuwe tender mag de AI een eerste versie maken op basis van die bronnen. En dan verschijnt de ‘knoflookteen’.
Voorbeeld: een oude tender bevatte een specifieke oplossing voor een verhuizing in 2028. De AI vindt dit zo’n ‘lekker’ brokje data dat hij het in iedere nieuwe tekst verweeft, ook als de klant helemaal niet gaat verhuizen. Timo: “In AI-termen noemen we dit bias of oververtegenwoordiging. Het systeem raakt bevooroordeeld door informatie die er wel in zit, maar er op dat moment totaal niet in hoort.” Je smoothie smaakt ongewild naar knoflook.
Toch hoeft knoflook niet altijd de vijand te zijn, mits je de context begrijpt en durft om te denken. “De metafoor is dat je een smerige smoothie maakt, maar je kunt die specifieke AI-smaak ook in je voordeel gebruiken,” aldus Timo. “Mijn moeder heeft een familierecept: een sausje gemaakt van banaan met knoflook en mayo. Mensen die het horen, vinden het vooraf een bizar idee. Maar wie het proeft zonder de ingrediënten te kennen, is vaak direct verkocht.”
De link naar AI? De knoflooksmaak (de bias van het systeem) hoeft je tekst niet te verpesten, áls je het maar herkent en bewust inzet. Omdenken betekent in dit geval dat je begrijpt dat AI altijd een bepaalde ‘bijsmaak’ heeft. De kunst is om de regie te houden. Wanneer is de knoflook een foutje in de smoothie, en wanneer zet je het bewust in als jouw unieke recept?
Alfred waarschuwt dat je in moderne ai-tools die ‘knoflookteen’ wel kunt isoleren, maar dat je nooit iets klakkeloos moet overnemen. Timo vult aan dat dit precies is waar het vaak misgaat bij gebruikers met een lage AI-geletterdheid.
“Je herkent het direct aan die gladde, Amerikaanse marketingstijl,” legt Timo uit. “Teksten vol loze tegenstellingen zoals: ‘De auto is geen vervoersmiddel, maar een rijdend paleis.’ Vroeger was zo’n metafoor een skill van een topschrijver, nu spuugt de AI het er constant uit. Junioren lezen eroverheen, maar ervaren tenderschrijvers vissen die irritante smaakjes er feilloos uit. Zij weten waar de teentjes knoflook verstopt zitten. Er is tegenwoordig zelfs een naam voor zulke teksten: ’AI-slop’.”
De conclusie is helder: AI gaat niet weg en is een enorme versneller, maar de expertise mag nooit volledig overgedragen worden aan de machine. Om kwalitatieve teksten te schrijven, moet je de spelregels van het vak kennen. Je moet weten wat een goed verhaal is en hoe een structuur werkt. Alleen dan kun je de AI corrigeren wanneer deze ‘hallucineert’ of doorslaat in een bias.
Zoals Alfred zegt: “Knoflook is best lekker, maar niet in een fruitshake.” En Timo voegt daaraan toe: “Tenzij je bewust kiest voor banaan met knoflooksaus. Maar die keuze moet bij jou liggen, niet bij de blender.”
Vul hier je gegevens in en ontvang de download in je mail
