Wanneer de waakhond zelf de regels niet volgt

Overheidsorganisaties eisen dat inschrijvers aan de regels voldoen. Maar houden ze zich zelf aan de Aanbestedingswet?

Het Commissariaat voor de Media schrijft in zijn aanbestedingsleidraad dat het "zo min mogelijk drempels wenst op te werpen voor geïnteresseerde partijen, bijvoorbeeld ondernemingen uit het MKB-segment." Verderop in datzelfde document eist het: SOC2 Type I of ISAE 3402 Type I, ISO27001-certificering én ISO9001-certificering. Een MKB'er die deze certificeringen nog niet heeft, is tienduizenden euro's kwijt voordat hij überhaupt mag inschrijven. Voor een contract van 115.000 euro per jaar, voor 107 werkplekken. Het Commissariaat claimt het MKB te willen helpen en sluit het MKB uit met de eisen die het stelt.

De rest van de stukken helpt niet. De aanbestedingsleidraad vraagt Type I, het Programma van Eisen vraagt Type II — verschillende verklaringen met verschillende kosten. De scope omvat "beheer van de bestaande firewall" tot de tweede Nota van Inlichtingen meldt dat dit "niet het geval" is. De gunningsbeslissing staat gepland vóór de sluitingstermijn voor inschrijvingen. En ergens in de stukken staat dat het Commissariaat behoefte heeft aan "accountantsdiensten" terwijl dit een ICT-tender is.

Eén inschrijver deed wat inschrijvers te weinig doen: onderbouwd bezwaar maken. Geen algemeen geklaag, maar een feitelijke analyse. SOC2/ISAE-verklaringen zijn gangbaar voor grootschalige hosting en outsourcing, voor organisaties die grote hoeveelheden financiële data verwerken. Niet voor 107 werkplekken en 2 servers. Hij noemde het woord dat ertoe doet: disproportioneel.

Het Commissariaat erkent — letterlijk — "dat deze eis mogelijk niet proportioneel is gezien de omvang van zowel de organisatie als de opdracht." De eis vervalt. Maar waarom stond hij er dan in? Het antwoord staat in dezelfde Nota: "Op basis van accountantsonderzoek wordt aanbevolen om bij aanbestedingen te verzoeken om een SOC2-verklaring." De accountant zei het, dus het Commissariaat schreef het op, zonder te toetsen of het paste bij déze opdracht, déze omvang, déze markt.

Niemand die de stukken als geheel las voordat ze werden gepubliceerd. Niemand die zich afvroeg of de eisen pasten bij de opdracht. Niemand die de scope controleerde. Een bestek dat is samengesteld uit losse onderdelen, zonder dat iemand checkte of het geheel nog klopte.

De Aanbestedingswet 2012 kent een proportionaliteitsbeginsel. De Gids Proportionaliteit, een verplicht richtsnoer, zegt in voorschrift 3.5B: "Stel alleen geschiktheidseisen die verband houden met daadwerkelijke risico's die de opdracht meebrengt." Het Commissariaat voor de Media is een zelfstandig bestuursorgaan dat toezicht houdt op de naleving van de Mediawet. Ze controleren of anderen zich aan de regels houden.